Arbat lub Stary Arbat (ros. Арбат) – ulica w centrum Moskwy. Od jej nazwy pochodzi także nazwa tej części dzielnicy miasta znajdującej się w centralnym okręgu administracyjnym Moskwy. <br />Nazwę swą ulica wzięła od posiadłości ziemskiej Orbat położonej na zachód od moskiewskiego Kremla, ale jak do tej pory nie udało się wywieść tego toponimu. Najczęściej przywoływana hipoteza mówi o tym, że nazwa ta wywodzi się z arabskiego «arbad», czy też «rabad» − „podgrodzie” lub „przedmieście” − które mogło się przyjąć w okresie panowania nad Moskwą Złotej Ordy. <br /> <br />Pierwsze wzmianki o Arbacie pochodzą z 1493 roku, gdy stanowił część drogi z Kremla do Smoleńska. Jako ulica funkcjonuje od roku 1592. W XVIII wieku Arbat stał się jedną z najmodniejszych ulic w mieście i de facto pozostaje nią do dziś. Większość wczesnych zabudowań spłonęła w czasie pożaru Moskwy w 1812 roku, co wiązało się z inwazją napoleońską. Większość współczesnej zabudowy Arbatu pochodzi z początków XX wieku i stanowi ciekawe przykłady architektury secesyjnej oraz konstruktywistycznej. W okresie międzywojennym wyburzono większość okolicznych cerkwi, a u jednego z końców ulicy pojawił się stalinowski wieżowiec Ministerstwa Spraw Zagranicznych. <br /> <br />W drugiej połowie lat osiemdziesiątych XX wieku ulicę przebudowano, zamieniając ją w deptak, który stał się jedną z popularniejszych atrakcji turystycznych miasta. Od tego czasu Stary Arbat gromadzi handlarzy pamiątkami oraz drobnych artystów i żebraków. W okresie pieriestrojki był miejscem manifestacji politycznych i spotkań nieformalnych ruchów młodzieżowych. Pozostałością po tych czasach jest ściana pamięci kultowego piosenkarza Wiktora Coja na rogu Arbatu i Pierieułka Krzywoarbackiego. <br /> <br />W 1992 roku nazwę Nowy Arbat nadano pobliskiej ulicy znanej poprzednio jako Prospekt Kalinina. <br /> <br />Arbat zajmuje istotne miejsce w rosyjskiej kulturze po pierwsze ze względu na fakt, że w jego okolicach zamieszkiwało wielu znanych artystów. Należeli do nich m.in. poeci Aleksander Puszkin i Andriej Bieły, pisarz Anatolij Rybakow czy bard Bułat Okudżawa. Pomniki Puszkina i Okudżawy stoją dziś na Arbacie. Ulica pojawia się także często w utworach artystycznych m.in. w klasycznych powieściach; np. Dzieci Arbatu Rybakowa i Mistrz i Małgorzata Bułhakowa, w którym mowa o sklepie Torgsinu przy Arbacie i o dawnym mieszkaniu Mistrza w jednym z zaułków przy tej ulicy. <br /> <br />W Birobidżanie Arbatem miejscowa społeczność nazywa ulicę Szołom-Alieksiejema, <br />w Ułan Ude nazywa się tak centralną ulicę miasta, czyli ulicę Lenina, <br />w Krasnodarze część ulicy Czapajewa w centrum miasta, <br />w Ałmaty część ulicy Żibek żol, dawniej Gorkiego, również w centrum miasta, <br />we Władywostoku Arbatem nazywają ulicę Admirała Fokina, deptak z licznymi fontannami, <br />w mieście Twer tak nazywana jest ulica-deptak Trójcy Świętej, <br />Czelabińsk też ma swój Arbat, czyli Kirowkę.
